Als een reep chocola die ik bewaarde voor een speciaal moment, lag jouw brief op me te wachten. Ik heb me kunnen inhouden om hem direct bij binnenkomst te lezen. Dan moest het weer met haast, en daar wil ik van af, nu net zo veel als buiten coronatijd. Ik had het vertrouwen dat ik zou weten wanneer de tijd er rijp voor was om de wikkel ervan af te scheuren en die woordelijke chocoladereep stukje voor stukje af te breken. Er echt van te genieten.
Het was een uitzonderlijk genoegen om je gestoffeerde zinnen te lezen. Ik heb je brief tot me genomen in de auto, wachtend totdat de supermarkt openging. In die kleine metalen cocon was die aandacht er. Ik was even vrij van de behoeftes van de gezinsleden die mij toch wel opslokken. Mijn vrouw heeft een vertaalopdracht voor een tijdschrift, die ze wil afmaken. Ik heb me twee weken gericht op de zorg van de kinderen tijdens hun meivakantie, en heb daarvoor zelf ook vrij genomen. De een (8) wil vandaag tekenen en de ander (10) wil van Lego voertuigen uit de Tweede Wereldoorlog bouwen. Maar vaak loopt het niet lekker en willen ze aandacht of in het gelijk gesteld worden in de talloze ruzies die ze op een dag hebben.
De aanknopingspunten in je brief zijn talrijk. Om maar te beginnen met dat toekomstbeeld na corona. Wilde gedachtes beginnen zich inderdaad met de dagen te nuanceren. We weten gewoon niet op welk terrein de blijvende verandering zal komen. Ik zie daarin mensen minder als traag en bang, maar meer als gedreven door gewoontes. Zo probeer ik met compassie naar hen te kijken. Als we geen gewoontes zouden hebben, maar alles elke dag zouden moeten bedenken en opnieuw zouden moeten leren als de eerste keer, dan zouden we mentaal overbelast raken.
Met thuiswerken, videobellen en online boodschappen hebben we vijf jaar digitalisering in een week doorgemaakt
Ik heb veel wetenschappelijk onderzoek gelezen over gewoontes. Ik verkoop voor mijn werk abonnementen, maar eigenlijk verkoop ik een gewoonte, om nieuws te lezen. De kennis op dat gebied gaat er tot nu toe van uit dat een gewoonte in je diepste reptielenbrein zit. Dat gevoel dat je kunt hebben met autorijden. Dat je ergens aankomt en dan opeens wakker schrikt zonder besef wat er in de tussentijd is gebeurd. Dat rijden is een gewoonte die diep verankerd zit. Gewoontes worden door anderen weer omschreven als gebeurtenissen met een trigger – iets dat ze in gang zet - en een beloning. Goede gewoontes zoals hardlopen hebben dat, evenals slechte gewoontes zoals roken. Ik sta er wat lang bij stil, maar wat ik wil zeggen is dat het ontzettend moeilijk is om gewoontes af te leren. Aan de buitenkant is er traagheid of angst te zien, maar het kan ook de onmogelijkheid zijn om uit de groef van de gewoonte te komen. Ik ga maar uit van het goede in de mens.
Het valt me op dat deze crisis een katalysator is van wat er al was. We hebben vijf jaar digitalisering in een week doorgemaakt met thuiswerken, videobellen en online boodschappen doen. Als ik met anderen praat over de toekomst na corona, dan is hun toekomstbeeld dan ook een verlengstuk van een trend die ze al zagen of waar ze al langer op hoopten. Zoals een science fiction film uit het verleden altijd gedateerd aan doet, omdat hij vooral de preoccupaties van die tijd weergeeft. Als ik het optimistischer formuleer dan is het leven als een wenteltrap. We zijn bezig met dezelfde thema’s, maar steeds op een hoger niveau.
Wat betreft die overheidssteun hoor ik eigenlijk met name dat iedereen teleurgesteld is dat hun sector weinig steun krijgt. In jouw geval de kunsten. Restauranteigenaars vinden de horeca onderbedeeld, kappers hekelen de grote bedrijven als KLM en Booking. Dat snap ik.
Ik dagdroom al jaren over een plek in Frankrijk
In ons bedrijf vragen we geen overheidssteun. We brengen nieuws, onafhankelijk van gezagsdragers, en vinden het niet passen bij onze uitgangspunten om geld te ontvangen van de overheid. We proberen onze eigen broek op te houden en dat is best hard werken. Het betekent ook dat we nu mensen ontslaan en grote ingrepen doen zoals het stoppen van een krantentitel. De verantwoordelijkheid in het bedrijf voelt niet zwaarder of lichter dan anders. Die is er zoals de zon opkomt. Wel doen twee weken thuisvakantie me inzien dat er een ander leven mogelijk is. Ik geloof dat ik een hele gelukkige huisvader zou zijn.
Ik vind het heerlijk om te bedenken wat we gaan eten. Inkopen te doen, de tijd te nemen om de tafel mooi te dekken en gezond eten te maken voor het gezin. Het huis opruimen, het terras aanvegen en de dorre bloemetjes weg te plukken. Orde aanbrengen, condities scheppen om anderen op hun gemak te laten zijn. Of als ik het weer ambitieuzer mag formuleren, om het beste uit zichzelf te halen. En eigenlijk is dat precies wat ik op mijn werk doe. Omstandigheden scheppen zodat anderen maximaal tot hun recht kunnen komen en zich vitaal kunnen voelen. Dus ik heb niet te klagen over mijn werk, waarin ik mezelf goed kwijt kan. Wel levert het spanning op om zo veel projecten te hebben lopen. Ik heb er nu boven de twintig tegelijkertijd.
Alsof je even recht in mijn ziel keek, Pauline
Ik ben optimistisch, maar heb een piekerige inborst. Mijn kracht is om veel te voorzien, de zaken goed doordacht te hebben. Dat brengt ook veel onrust met zich mee, omdat er altijd wel iets te doordenken valt. Iets te optimaliseren, iets te versnellen. Die eeuwige toename waarmee je me prettig confronteerde. Alsof je even recht in mijn ziel keek, Pauline.
Een van mijn vele coaches, die me helpen de spanning te verwerken die bij dit werk komt kijken, werkt met Tarotkaarten. Bij de eerste sessie hoort een beschrijving van je persoonlijkheid. Bij mij waren het twee kaarten. De Keizer en de Dwaas. De regent hoorde je net praten als ik voor het huishouden en het gezin wil zorgen. Of voor het bedrijf en voor de medewerkers, dat komt vanuit dezelfde bron.
De Dwaas wil los en natuurlijk leven. Werk opzeggen, de wereld rondzeilen, mensen ontmoeten en een spiegel voorhouden. Naar die molen in Frankrijk! Die twee delen van me strijden met elkaar, maar zijn ook een heel mooi aanvullend stel. Ik dagdroom al jaren over een plek in Frankrijk. Mijn moeder komt uit Lotharingen en ik heb mijn hele jeugd bijna elk weekend in Frankrijk doorgebracht. Ik snak naar natuur en een bepaalde afzondering, die ik daar hoop te vinden. In de regio van jullie molen ben ik ook geweest. Wat een groene weelde met een diepblauwe lucht in de zomer. Kun je me eens omschrijven hoe je dat hebt beleefd, leven in twee landen? Wat viel er oprecht tegen, wat was beter dan je dacht?
Behalve dat ik een leven als huisvader opeens voor me zie, heb ik ook een nieuw inzicht. Ik begrijp mijn vader nu beter. In het volgende. Hij wilde eigenlijk nooit op reis. Dat vond ik saai en onbegrijpelijk. Na zes weken in ons eigen huis, kon ik er tijdens de vakantie eindelijk op uit. We dachten aan het huren van een huisje in het oosten van het land. Maar eigenlijk constateerde ik halverwege de vakantie dat het zo prettig was in Amsterdam zonder vliegtuigen en zonder verkeer, dat ik me afvroeg waarom ik die moeite zou nemen. Lijk ik nu steeds meer op mijn vader? Of is dit weer een katalysator. Ben ik in een paar weken tijd jaren ouder geworden?
Ik blijf iedereen ook doorbetalen, de zwemles, de schoonmaak, de voetbal
In mediaconsumptie en het praten over de Toestand wisselen we van rol. Daar is de groei van toepassing op jouw situatie en bij mij juist het blijven loslaten. Ik hoef er niets voor te doen. De verzadiging van nieuws is jaren geleden al ingezet. Het is als een boek dat gelezen is, en ik niet meer hoef in te kijken. Het is verrassend wat je allemaal meekrijgt in gesprekken met anderen. Zelden ontgaat me iets belangrijks, op een of andere manier. Ik kan het aanraden.
Ik probeer verder anticyclisch gedrag te vertonen. Dus juist bij crisis investeren. Ik ben bezig om eventueel een deel aan ons huis te kopen van de bovenburen. Ik vraag bouwmensen of ze tijd kunnen maken om het huis te verbeteren, zoals dubbelglas. Ik probeer juist nu te investeren en anderen aan het werk te houden. Ik blijf iedereen ook doorbetalen, de zwemles, de schoonmaak, de voetbal, geen grote opgave in mijn geval want ik verdien op dit moment meer dan we nodig hebben. Misschien is dat mijn huidige manier van positief uitdijen. Dat ik dan een zandkorrel ben, die groter wordt en zich niet laat verdrukken. Met jouw beeld zet je een angstige droom om naar een nieuwe betekenis van kracht en hoop. Daarvoor ben ik je dankbaar, Pauline.
Ik kijk uit naar je volgende brief. Alle goeds.
Xavier
