Het is buiten iets van 16 graden, of 15, niks bijzonders, 21.27 uur
Hey Harro,
Je mailde me. Ik ga je meteen terugmailen. Toffe brief. Ik weet eerlijk gezegd niet wat erin staat waar ik aanstoot aan zou kunnen nemen. Wat was dat? Ik vind het wel lekker dat je me gewoon aanspreekt en eerlijk bent. En er staan inderdaad herhalingen in je brief. Meerdere. Het geeft me te kennen dat ik mogelijk je andere brieven niet goed genoeg had gelezen en jij mijn vragen niet helemaal begreep.
Om te beginnen dat van je zusje. Ik vind dat raar van mezelf en ik ben blij dat je me erop aanspreekt. Ik vind het niks voor mij. Ik zou niet weten waarom ik het zou negeren. En ik heb twee broers. En ik heb een kind. En als je een kind hebt, dan weet je dat je grootste angst is je kind te verliezen. Dat jij je zusje verloor, triggert eerder dat gevoel in mij dan iets anders. Het spijt me ook, het moet raar voor jou gevoeld hebben, ongeïnteresseerd. Voor ik begin over waarom, ga ik daar eerst op reageren.
Dat verdriet moet immens geweest zijn, allesoverheersend, onbeheersbaar
Je zusje overleed toen zij 23 was. Dat verdriet moet immens geweest zijn, allesoverheersend, onbeheersbaar. Terwijl ik typ, realiseer ik me dat het toch altijd lastig is daar woorden voor te vinden. Inderdaad. Maar wat moet dat jouw leven en dat van je ouders getekend hebben. Het is moeilijk te bevatten hoe zoiets voelt, je grootste angst, en toch gebeurt het. En daar heb je je maar toe te verhouden als mens. Als ouder en als broer. En dat het verdriet je leven tijdelijk en voor lange tijd overheerst, beheerst, overmeestert misschien. Je kijkt ernaar in films, je ziet het gebeuren in je omgeving, maar er zelf in staan en er mee dealen is weer iets heel anders. En dan moet je wel. Hoe oud was jij toen ze stierf? En je verhouden tot het verdriet van je ouders lijkt me een onmogelijk opgave. Wil je jezelf dan wegcijferen? En kwam de chagrijnigheid van je moeder voor of na dat overlijden? Ik denk daarvoor, eigenlijk. Daarna kwam iets anders, iets met dat ondraaglijke verdriet waar niemand zich echt toe kon verhouden. Hoe heeft zich dat in jouw leven genesteld?
Vandaag sprak ik een vriendin die getrouwd is met de zus van mijn vriendin Margot. Margot overleed in oktober 2018 aan een tumor. Het was iets dat iedereen om haar heen aangreep, en mijn leven veranderde, maar het tekende en raakte natuurlijk de familie het meest. Vandaag vertelde deze vriendin dat ze op vakantie met de familie voor het eerst konden praten over Magot, dat ze heel erg aanwezig was daardoor, en dat dat voor het eerst sinds haar ziekte (die vijf jaar duurde) gebeurde. Het was heel bevrijdend voor die vriendin, want zij moest er als partner van de zus altijd omheen, of langs bewegen in de familiesetting.
Verdriet is een onwaarschijnlijk iets dat komt in golven en vlagen en soms de hele dag aanwezig is. Ik ken liefdesverdriet. Soms zeggen ze dat dat de ergste soort is van verdriet. Maar ik geloof het niet. Ik denk dat een geliefd mens verliezen erger is, of is dat hetzelfde? Ik las over een boek, Een zee van glas, dat gaat over verdriet en dacht na over hoe hartverscheurend liefdesverdriet kan zijn. Dat duurt uiteindelijk toch niet zo lang als het verdriet dat jij benoemt, of het verdriet van de familie om Margot. Ik denk elke dag aan haar, en wat haar dood betekende. Ik probeer me soms in te denken hoe het voor haar moeder moet zijn, dat heeft ze me ook wel eens verteld. Dat het een ongrijpbaar verdriet is dat haar overal en zonder waarschuwing kan aangrijpen. Het is er altijd. Wat het met Magot heel anders maakt dan bij jouw zus, is dat iedereen om haar heen al vijf jaar bezig was afscheid te nemen, en dat haar dood ook een verlossing in zich droeg. Met haar euthanasie eindigde ook een ondraaglijk lijden. Bij jouw zusje was haar dood plotseling en daarmee denk ik onverteerbaarder, onrechtvaardiger, frustrerender, overvallender, schimmiger, ongelofelijker. En buitengewoon hartverscheurend.
Het contact dat wij hebben nu, is van een vertrouwelijke en verbindende aard
Dat ik er niks over zei, is onzorgvuldigheid van mij. En ik ben blij dat je me erop aanspreekt, want dat is wel het laatste wat ik wil zijn in dit contact met jou. Het contact dat wij hebben nu, is van een vertrouwelijke en verbindende aard, dat we daar natuurlijk niet aan willen lopen morrelen door onzorgvuldigheid. Bovendien is het niet wie ik wil zijn, of dacht te zijn. Ik zal het ook niet groter maken dan het is. Mijn romance is nogal overheersend op het moment dat ik je schreef. En ik heb je brief een paar keer doorgelezen en blijkbaar dus wel daar overheen gelezen. Wat ik vreemd vind, uiterst vreemd. Zou ik iets geblockt hebben? Maak het nu uit? Je hoeft hier ook niet meer op te reageren, dan moet jij er weer iets mee, en dat vind ik niet nodig. Bij deze uitleg en mijn excuses. En soit (niet dat je niets mag zeggen, maar het hoeft niet).
Wat ik over jouw vader vroeg trouwens, was niet weer het hele verhaal, want dat had je inderdaad verteld. Ik geloof dat ik vroeg: hoe zit het dan met hem, en heb je geen issues door hem? Want hij was weg. En je schreef eerder ook vrij neutraal, maar liefdevol over hem. Ik was benieuwd. Hij komt eerder over als een liefdevolle, doch vreemde afwezige, dan een vader. Een soort van bij-ouder die die rol niet had, maar er wel was. Je schreef eerder trouwens ook dat je misschien daardoor niet echt weet wat een vader is. Een goede vader. Ik weet het ook niet. En ik heb geloof ik al een beschrijving daarvan gegeven in eerdere brieven naar aanleiding van wat jij schreef over het vaderschap.
Ik vind het geweldig dat jij jezelf een leuke peer vindt. Ik vind dat heerlijk om te horen, verfrissend ook. Want het is alleen maar heel fijn als iemand van zichzelf houdt en tevreden is met zichzelf. Of tevreden… eerder gelukkig. Dat moet jou mooier maken en gelukkiger in het leven in brede zin. Dan willen mensen ook bij je zijn en met je zijn en werken. Maar ook jij hebt problemen daarmee nu. Je hebt me daar ook over verteld, Harro, je werk, maar niet wat je activiteiten nu zijn, want je was bezig met nieuwe banen. Nieuwe klussen en gesprekken, en daar was het een en ander van gelukt. Daar doelde ik op. Al was ik wel even kwijt dat je iets in Japan doet. Japan intrigeert mij altijd. Jou ook? Of inmiddels niet meer?
Ik vind het geweldig dat jij jezelf een leuke peer vindt
Nog even over F., voor ik afsluit. Die romance is inderdaad goed gelukt. Nou heb ik wel vaker gepassioneerde relaties met mannen. Maar zeker niet zoals met F. Al die verhalen zijn anders. En dit verhaal met F. gaat nog door, het is nog niet ten einde. We hebben elkaar pas twee keer kunnen zien. Maar ook die tweede keer was heel erg gepassioneerd, ja. En ik denk niet dat dat te maken heeft met het appen. Dat was wel een soort opmaat naar iets, maar ik denk dat we vooral in dat contact al aanvoelden wat er tussen ons was. Het is raar, maar je kan dus wel voelen hoe een contact is via die media. Je weet natuurlijk nooit of er een fysieke chemie is, maar een interesse en aantrekkelijkheid van de persoon kan je heel goed aanvoelen. Blijkbaar. Want dat blijkt eigenlijk bij elke chatsessie die ik met iemand heb gehad via die dating sites. Dat zijn er wel wat, maar ook niet zoveel. Ik vind het doodvermoeiend.
F. en ik raken elkaar nogal. Wij hebben een woeste chemie. Als we elkaar zien gaat het los. Als we elkaar aankijken is er een groot verlangen. Ik ben er wel behoorlijk mee in mijn nopjes moet ik zeggen, met F. We zijn voorlopig nog wel even zoet met elkaar, vermoed ik.
Zullen we ook naar de toekomst gaan schrijven? Over iets? Over iets waarvan we hopen dat het er anders uitziet over zeven jaar? Want dat was de opdracht van de mensen die dit platform hadden opgericht. Ik zou het wel eens willen hebben over hoe de toekomst eruit zou zien voor de kunsten. Welke rol heeft kunst (in de breedste zin des woords) in 2027?
Ik ga nu wel slapen en stuur de brief meteen. Dat is ook wel tof hè? Meteen een brief terug. Ik vraag me nog even af of ik alles heb beantwoord.
Oh ja, nog even over ons. Ja. Leuk. We moeten wel een keer een fles wijn leegdrinken, maar we moeten eerst meer schrijven. Vind ik. Voor we elkaar zien. Ik vind dit ook wijnbrieven.
En je verhaal over Antoinette vind ik mooi. Heerlijk eigenlijk. Ik hoor het weinig. Zo. Ik heb daar bewondering voor. En misschien ook wel een verlangen naar. Antoin is ook wel een bijzonder leuke vrouw. Opvallend leuk. Ik ken haar niet megagoed. Maar toch. Ze springt er altijd uit.
Dag Harro,
tot gauw,
Rebecca
